Arafat vakfesini kaçıran haccı kaçırmış olur. Başka hiçbir şey onun yerini tutmaz. Peygamber ﷺ bunu üç kelimeyle söylemiştir.
الْحَجُّ عَرَفَةُ، مَنْ جَاءَ لَيْلَةَ جَمْعٍ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَقَدْ أَدْرَكَ الْحَجَّ، أَيَّامُ مِنًى ثَلاَثَةٌ، فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلاَ إِثْمَ عَلَيْهِ، وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلاَ إِثْمَ عَلَيْهِ
Hac Arafat'tır. Kim Cem' (Müzdelife) gecesi fecir doğmadan önce (Arafat'a) gelirse hacca yetişmiş olur. Mina günleri üç gündür. Kim iki günde acele edip ayrılırsa ona günah yoktur, kim geri kalırsa ona da günah yoktur.
Bu gün nedir
Yılın başka hiçbir günü ona benzemez.
مَا مِنْ يَوْمٍ أَكْثَرَ مِنْ أَنْ يُعْتِقَ اللَّهُ فِيهِ عَبْدًا مِنَ النَّارِ مِنْ يَوْمِ عَرَفَةَ، وَإِنَّهُ لَيَدْنُو ثُمَّ يُبَاهِي بِهِمُ الْمَلاَئِكَةَ فَيَقُولُ: مَا أَرَادَ هَؤُلاَءِ؟
Allah'ın Arefe gününden daha çok kulunu cehennemden azat ettiği hiçbir gün yoktur. O (rahmetiyle) yaklaşır, sonra onlarla meleklere karşı övünür ve: "Bunlar ne istiyor?" buyurur.
Allah o ovada duranlara yaklaşır ve meleklere “Bunlar ne istiyor?” diye sorar. Bu soruyu düşünün. Orada durduğunuz gün, bir cevabınız olmalı.
Dini kemale erdiren âyet bu günde, bu yerde indi.3 Peygamber ﷺ de duaların en hayırlısının Arefe günü yapılan dua olduğunu söyledi.4
Peygamber ﷺ bu günü nasıl geçirdi
Hutbe okudu, sonra öğle ile ikindiyi birlikte kıldı. Ardından vakfe yerine gitti, kıbleye döndü ve güneş batıncaya kadar orada dua ederek kaldı.
وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ، فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ، وَذَهَبَتِ الصُّفْرَةُ قَلِيلاً حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ
Kıbleye yöneldi ve güneş batıp sarılık biraz gidinceye, güneşin yuvarlağı kayboluncaya kadar vakfede durmaya devam etti.
Dağa çıkmadı ve insanlara onun durduğu yerde durmaları gerekmediğini söyledi.
نَحَرْتُ هَا هُنَا وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ فَانْحَرُوا فِي رِحَالِكُمْ، وَوَقَفْتُ هَا هُنَا وَعَرَفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ، وَوَقَفْتُ هَا هُنَا وَجَمْعٌ كُلُّهَا مَوْقِفٌ
Ben burada kurban kestim, Mina'nın her yeri kurban yeridir, siz de konakladığınız yerde kesin. Ben burada vakfeye durdum, Arafat'ın her yeri vakfe yeridir. Ben burada vakfeye durdum, Cem'in (Müzdelife'nin) her yeri vakfe yeridir.
Cebel-i Rahme’ye ulaşmak zorunda değilsiniz. Çadırınızın içinde, gölgede, kıbleye dönük olarak bulunduğunuz yer vakfe yeridir. Önemli olan Arafat sınırları içinde olmanız ve kalbinizin orada olmasıdır.
İnsanlara bu günü kaybettiren hatalar
Dönen hacıların en sık söyledikleri şunlar:
- Günü pikniğe çevirmek. Çay, sohbet, fotoğraf. Bir saat geçer, sonra bir saat daha.
- Yorgun gelmek. Mina’da geç saatlere kadar oturan ya da öğle sıcağında yürüyen hacılar, en kıymetli saatleri uyuyarak geçirir.
- Hiçbir şey hazırlamamak. Eller kalkar, zihin boştur, iki dakika sonra dua biter.
- Telefon. Mesajlar, aramalar, eve görüntülü konuşmalar. Her biri sizi durduğunuz yerden çıkarır.
- Sınırın dışına çıkmak. Arafat’a yakın bazı alanlar sınırın dışındadır. Kafilenizin gösterdiği yerde, işaretli sınırın içinde kalın.
- Erken ayrılmak. Peygamber ﷺ güneş battıktan sonrasına kadar kaldı.
Öğleden sonra için bir plan
Saatler tarihe ve kafilenizin programına göre değişir. Pek çok kişi için işe yarayan bir düzen şöyledir. Aşağıdaki planlayıcı da bu düzeni izler.
- Öğleden önce. Dinlenin. Su için. Kur’an okuyun ve telbiye getirin. Gücünüzü henüz harcamayın.
- Öğle namazı. Mümkünse hutbeyi dinleyin. Öğle ile ikindiyi birlikte kılın.
- Tövbe ve hamd. Allah’a hamd ve Peygamber’e ﷺ salavatla başlayın. Sonra günahlarınızı tek tek, adıyla anarak af dileyin.
- Aile ve vefat edenler. Anne babanız, eşiniz, çocuklarınız, akrabalarınız ve vefat edenler. İsimleriyle anın.
- Başkaları ve ümmet. Sizden dua isteyen herkes. Sonra bütün ümmet.
- Güneş batmadan önceki son saat. En kıymetli vakit. Gücünüz varsa ayağa kalkın, ellerinizi kaldırın ve sizin için en önemli olana dönün. En hayırlı sözü tekrar tekrar söyleyin.
Arefe gününün en hayırlı sözü
Ne zaman Arefe günü, kendi dualarınızın arasında, çokça.
لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
OkunuşuLâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehül-mülkü ve lehül-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr.
AnlamıAllah'tan başka ilah yoktur. O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'nadır ve O her şeye kadirdir.
Kaynak Tirmizî 3585 4
Hayız hâlindeki kadınlar
Hayız, Arafat’ın hiçbir kısmına engel değildir. Herkes gibi vakfeye durur, dua eder ve Allah’ı anarsınız.
فَإِنَّ ذَلِكَ شَىْءٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ، فَافْعَلِي مَا يَفْعَلُ الْحَاجُّ، غَيْرَ أَنْ لاَ تَطُوفِي بِالْبَيْتِ حَتَّى تَطْهُرِي
(Hac yolunda hayız görüp ağladığında Peygamber ﷺ şöyle buyurdu:) Bu, Allah'ın Âdemoğlunun kızlarına yazdığı bir şeydir. Hacıların yaptığı her şeyi yap, yalnız temizlenene kadar Kâbe'yi tavaf etme.
Bu yıl hacda değilseniz
Bunu evde okuyorsanız, Arefe günü yine sizindir. Oruç tutun, dua edin ve hacılar için dua edin. Ve orada kendiniz duracağınız güne hazırlanmaya başlayın.